Θα αρχίσουν Ευρωπαίοι επενδυτές (συνταξιοδοτικά ταμεία και όχι μόνο) να «ξεφορτώνονται» αμερικανικό χρέος; Θα υπάρξουν ευρύτερες-διεθνείς οικονομικές συνέπειες από την κρίση στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. με αφορμή το ζήτημα της Γριλανδίας; Τα ερωτήματα είναι βάσιμα και τα μεγέθη που αφορούν τρομακτικά: 27,6 τρισ. δολάρια είναι το αμερικανικό χρέος που κατέχουν ξένοι επενδυτές.

Οσο για τις πιθανές ευρύτερες οικονομικές συνέπειες, μπορούμε να αναφέρουμε δύο εντελώς ετεροβαρή αλλά αμφότερα απολύτως ενδεικτικά παραδείγματα: από τη μία, τις προειδοποιήσεις του ΔΝΤ και της ΕΚΤ για τις επίφοβες συνέπειες του «γεωοικονομικού κατακερματισμού» και, από την άλλη, την έκκληση από το Νταβός του Αλέξανδρου Εξάρχου, ενώπιον της κ. Γκιλφόιλ, για ευρωπαϊκή οικονομική στήριξη στο πρότζεκτ του ενεργειακού κάθετου διαδρόμου – πολλά οικονομικά πρότζεκτ που προϋπέθεταν ένα άλλο επίπεδο συναινέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. θα πληγούν ή και θα τεθούν υπό επανεξέταση.

Ενα hot story

Από την άποψη των αγορών, μπορεί στα χρηματιστήρια να περιορίστηκε ο πανικός, αλλά εξακολουθούσαν και χθες Παρασκευή να είναι ελαφρώς κόκκινα (άλλωστε η υπερχειλίζουσα διεθνής ρευστότητα πρέπει κάπου-κάπως να τοποθετείται καθημερινά), όμως την «αλήθεια» για το κλίμα που επικρατεί τη λένε ο χρυσός (που καλπάζει ακάθεκτος για να σπάσει το όριο των 4.000 δολαρίων η ουγκιά) και το ασήμι (που είναι μια ανάσα από τα 100 δολάρια η ουγκιά) σπάζοντας το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Οσο για την αγορά ομολόγων, ούτε χθες ηρέμησε, με τις αποδόσεις να μην αποκλιμακώνονται.

Μπορεί η παγκοσμιοποίηση να είναι σε κρίση, η οποία επιδεινώνεται από την πολιτική του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αλλά αυτό δεν ισχύει –ακόμη τουλάχιστον– για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Αυτές είναι προς το παρόν ενιαίες, δεν έχουν υποστεί «κατακερματισμό» και «διαμερισματοποίηση». Αυτός ακριβώς όμως είναι ο κίνδυνος! Οταν τεράστιες μάζες κεφαλαίων παίζονται καθημερινά στα χρηματιστήρια μετοχών και ομολόγων και γενικά στις αγορές χρηματοοικονομικών τίτλων, απότομες μεταβολές και «επιταχύνσεις» μπορούν να μεταδώσουν σοκ σε όλη την αλυσίδα με απρόβλεπτες συνέπειες. Από αυτή την άποψη, το πιο hot story είναι η συμπεριφορά των αλλοδαπών κατόχων αμερικανικού χρέους.

Αμερικανικό χρέος

Ερωτώμενος αν ανησυχεί ότι ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να αντιδράσουν πουλώντας αμερικανικό χρέος (δηλαδή αμερικανικά ομόλογα), ο Τραμπ απάντησε από το Νταβός: «Αν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε θα υπάρξουν, ξέρετε, σκληρά αντίποινα από την πλευρά μας». Την «υπόθεση εργασίας» ότι μπορεί να υπάρξει τέτοια ευρωπαϊκή αντίδραση έθεσε το στέλεχος της Deutsche Bank, George Saravelos, Global Head of FX Research της τράπεζας, ο οποίος δήλωσε ότι «μπορεί να δούμε Ευρωπαίους επενδυτές να μειώνουν την έκθεσή τους σε αμερικανικά assets (όπως ομόλογα και μετοχές) αν η γεωοικονομική σταθερότητα της Δύσης διαταραχθεί με αυτόν τον τρόπο», αποκαλύπτοντας ότι ευρωπαϊκές χώρες κατέχουν αμερικανικά assets αξίας περίπου 8 τρισ. δολαρίων.

Ομως στο «θηριοτροφείο» των διεθνών σχέσεων κανείς δεν θέλει να βρεθεί στοχοποιημένος. Ετσι, ο διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας Christian Sewing επικοινώνησε με τον… άμεσα ενδιαφερόμενο Αμερικανό υπουργό Οικονομικών Scott Bessent για να ξεκαθαρίσει ότι αυτό δεν είναι επίσημη θέση της τράπεζας…

Παρ’ όλα αυτά, το σουηδικό συνταξιοδοτικό ταμείο Alecta ανακοίνωσε ότι είχε ήδη πουλήσει τον τελευταίο χρόνο το μεγαλύτερο μέρος των αμερικανικών ομολόγων στα οποία είχε επενδύσει, ενώ το δανέζικο AkademikerPension ανακοίνωσε ότι θα πουλήσει τα αμερικανικά ομόλογα που κατέχει μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου.

Το Alecta είναι ένα από τα μεγαλύτερα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία της Σουηδίας και διαχειρίζεται κεφάλαια ύψους 1,3-1,4 τρισ. ευρώ και πούλησε το μεγαλύτερο μέρος από αμερικανικά ομόλογα συνολικής αξίας έως 9 δισ. ευρώ.

Το δανέζικο AkademikerPension διαχειρίζεται συνολικά 25-26 δισ. δολάρια και κατέχει περίπου 100 εκατ. δολάρια αμερικανικών κρατικών ομολόγων.

Αν οι πωλήσεις αμερικανικών ομολόγων από Ευρωπαίους κατόχους επεκταθούν, οι συνέπειες δεν θα είναι αμελητέες. Ομως, η μεγάλη απειλή βρίσκεται αλλού και συγκεκριμένα σε δύο από τους μεγαλύτερους διεθνώς κατόχους αμερικανικού χρέους, την Ιαπωνία και την Κίνα.

● Η Κίνα το 2013 ήταν η μεγαλύτερη κάτοχος αμερικανικού χρέους, με 1.147 δισ. δολάρια. Το 2020 είχαν μειωθεί σε 1.061 δισ. δολάρια και το 2024 σε 780 δισ. δολάρια, με την τάση μείωσης να είναι σταθερή.

● Η Ιαπωνία κατείχε το 2013 αμερικανικό χρέος ύψους 1.109 δισ. δολ., όντας δεύτερη κάτοχος διεθνώς. Το 2020 αυξήθηκαν σε 1.279 δισ. δολάρια, αλλά το 2024 είχαν μειωθεί σε 1.090 δισ. δολάρια, κάτω από τα επίπεδα του 2020. Οι εξελίξεις στο ιαπωνικό χρέος φέρνουν πιέσεις για μεγαλύτερη χρηματοδότησή του από το εσωτερικό.

Οι άλλοι μεγάλοι διεθνείς κάτοχοι αμερικανικού χρέους είναι το Ην. Βασίλειο (που μεταξύ 2020 και 2024 αύξησε τη συμμετοχή του από 530 σε 780 δισ. δολάρια), ο Καναδάς (που επίσης αύξησε τη συμμετοχή του μεταξύ 2020 και 2024 από 204 σε 373 δισ. δολάρια) και η Ιρλανδία (με συμμετοχή 276 δισ. δολ. το 2020 και 334 δισ. δολ. το 2024). Η πολιτική Τραμπ έχει ήδη βγάλει τον Καναδά στην «κόντρα» και ταπεινώνει συστηματικά τον Βρετανό πρωθυπουργό Στάρμερ. Ολα αυτά δεν θα είναι χωρίς συνέπειες. Οι χώρες που κατέχουν αμερικανικό χρέος δεν χρειάζεται να πουλήσουν – αρκεί, αθόρυβα, να μην ανανεώσουν ένα μέρος του κατεχόμενου χρέους που θα λήξει…

Ποιο μπορεί να είναι το πρόβλημα με αυτό; Οτι οι ΗΠΑ έχουν τεράστιο χρέος και εξίσου τεράστιες ανάγκες χρηματοδότησής του. Σε αντίθεση με το -πολύ υψηλότερο ως ποσοστό του ΑΕΠ- ιαπωνικό, το αμερικανικό χρέος κατέχεται κυρίως από επενδυτές του εξωτερικού. Αν οι μεγάλοι διεθνείς κάτοχοι «ξενερώσουν» και αρχίσουν να μειώνουν τη συμμετοχή τους, αυτό μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη χρηματοδότηση του αμερικανικού χρέους και τελικά στο δολάριο.

www.efsyn.gr