Τι περιλαμβάνει το σχέδιο που συζητούν στις Βρυξέλλες για την «επόμενη γενιά» τραπεζικών χρεοκοπιών, όπως διέρρευσε στο Politico.

Σχέδιο για το πώς θα κρατιούνται όρθιες οι τράπεζες μετά από μεγάλη κρίση επεξεργάζονται αυτή τη στιγμή αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με εμπιστευτικό έγγραφο που έφερε στο φως τη Δευτέρα (15/6) το Politico.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά στη σύνταξη ενός σχεδίου που θα επιτρέπει σε προβληματικές τράπεζες να επιβιώσουν, τρία χρόνια μετά τον αγώνα δρόμου των ελβετικών Αρχών για να αποτραπεί η κατάρρευση της Credit Suisse. Το ζητούμενο είναι να λυθεί επιτέλους ένα πρόβλημα που η Ε.Ε. δεν έχει καταφέρει να αντιμετωπίσει σχεδόν δύο δεκαετίες μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Παρά το πλέγμα κανόνων που θεσπίστηκε ώστε οι ζημιές μιας τράπεζας που καταρρέει να βαρύνουν μετόχους και πιστωτές, τα κενά παραμένουν. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο κρατικός προϋπολογισμός κινδυνεύει ξανά να κληθεί να στηρίξει τραπεζικούς κολοσσούς όταν χτυπήσει η επόμενη κρίση. Ένα εφιαλτικό σενάριο για κυβερνήσεις που ήδη παλεύουν με άδεια ταμεία, καθώς η Ε.Ε. καλείται να καλύψει ετήσιο λογαριασμό ύψους 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των οικονομιών των κρατών-μελών και την ενίσχυση της άμυνάς της, την ώρα που αντιμετωπίζει τιμές καυσίμων στα ύψη και στάσιμη ανάπτυξη.

Εν ολίγοις, το τελευταίο που χρειάζεται σήμερα η Ε.Ε. είναι η κατάρρευση μιας τράπεζας στο μέγεθος της Deutsche Bank, της UniCredit ή της BNP Paribas.

Ποιο είναι το πρόβλημα για τις τράπεζες

Ο στόχος της Κομισιόν είναι να λύσει αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «πρόβλημα το πρωί της Δευτέρας». Επί της ουσίας, πρόκειται για την κατάσταση όπου μια τράπεζα που μόλις διασώθηκε, βγαίνει από το Σαββατοκύριακο φερέγγυα στα χαρτιά, αλλά μπορεί να μείνει χωρίς ρευστό αν οι καταθέτες σπεύσουν να αποσύρουν τα χρήματά τους και οι επενδυτές αρνηθούν να δανείσουν.

«Η απουσία ενός επαρκούς ευρωπαϊκού μηχανισμού οδηγεί σε επίμονα κενά στο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων, τα οποία υπονομεύουν την αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη», αναφέρει το έγγραφο 16 σελίδων, με ημερομηνία 1 Ιουνίου. «Αυτή η αβεβαιότητα δημιουργεί επίσης κινδύνους για τους εθνικούς προϋπολογισμούς, την οικονομία της Ε.Ε. και τη χρηματοδότηση των προτεραιοτήτων της Ε.Ε.».

Η περίπτωση της Credit Suisse λειτουργεί ως έγκαιρη υπενθύμιση του τεράστιου ποσού που απαιτείται για να μείνει ζωντανή μια μεγάλη τράπεζα όταν η εμπιστοσύνη εξανεμίζεται. Η κρίση του 2023 ήρθε αμέσως μετά την κατάρρευση της Silicon Valley Bank, που αποκάλυψε πόσο γρήγορα μπορούν οι αποταμιευτές να αδειάσουν τους λογαριασμούς τους με ένα απλό κλικ. Οι ελβετικές Αρχές συγκρότησαν τότε πακέτο διάσωσης ύψους περίπου 260 δισεκατομμυρίων φράγκων, ποσό που αντιστοιχούσε σε περίπου το ένα τρίτο του ελβετικού ΑΕΠ εκείνη την περίοδο, μέσα σε ένα φρενήρες 48ωρο, ώστε να κρατηθεί λειτουργική η Credit Suisse μέχρι να την απορροφήσει η ανταγωνίστρια UBS. Η Βέρνη ήταν, μάλιστα, έτοιμη να ρίξει στο τραπέζι και δημόσιο χρήμα για να αποτρέψει μια κατάρρευση που θα προκαλούσε σεισμικά κύματα σε ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Γιατί η Ε.Ε. δεν μπορεί να αντιγράψει το ελβετικό μοντέλο

Το πρόβλημα είναι ότι η Ε.Ε. δεν διαθέτει ένα ενιαίο Υπουργείο Οικονομικών που να μπορεί να παρέμβει. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες έχουν συντάξει εκατοντάδες σελίδες κανόνων ακριβώς για να μην ξαναβρεθούν οι φορολογούμενοι αντιμέτωποι με τον λογαριασμό.

Οι κανόνες αυτοί υποχρεώνουν τις τράπεζες να καταρτίζουν «διαθήκες ζωής» και να χτίζουν μαξιλάρια απορρόφησης ζημιών, τα οποία μπορούν να αξιοποιήσουν οι Αρχές για να σταθεροποιήσουν ένα προβληματικό ίδρυμα μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο, μέσω της διαδικασίας που είναι γνωστή ως «εξυγίανση». Το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης (SRB), που χειρίζεται τις προβληματικές τράπεζες, εποπτεύει μάλιστα ένα δίχτυ ασφαλείας 81 δισεκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενο από τον ίδιο τον κλάδο, που μπορεί να στηρίξει μια εξυγιανθείσα τράπεζα όταν δεν επαρκεί το εσωτερικό της μαξιλάρι. Τίποτα από αυτά, όμως, δεν έχει αξία αν η διασωθείσα τράπεζα δεν βρει τα μετρητά που χρειάζεται για να λειτουργήσει τη Δευτέρα το πρωί. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν μπορεί απλώς να τυπώσει χρήμα για να καλύψει ζημιές που ανήκουν σε μια κυβέρνηση ή σε μια τράπεζα που χρεοκοπεί.

Για να επιχειρήσει να λύσει τους διάφορους αυτούς γρίφους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε «τεχνικού επιπέδου συμβολή» από τους θεσμικούς βαρόνους της Ε.Ε. – την ΕΚΤ, το SRB και το ταμείο διάσωσης της Ευρωζώνης, γνωστό ως Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM).

Τι προβλέπει το σχέδιο της Κομισιόν

Οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε τεχνικό στάδιο, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους της Ε.Ε. που έχουν ενημερωθεί για το έγγραφο, κάτι που σημαίνει ότι το θέμα δύσκολα θα φτάσει στους υπουργούς Οικονομικών μέσα στη χρονιά. Οι αναπληρωτές υπουργοί Οικονομικών έχουν, ωστόσο, ήδη συζητήσει το ζήτημα, που στη γλώσσα των ειδικών αναφέρεται ως «ρευστότητα κατά την εξυγίανση», ενώ αποτελεί μία από τις προτεραιότητες της τρέχουσας αμερικανικής προεδρίας στην G20. Αναμένεται να επανέλθουν στο θέμα το φθινόπωρο, μόλις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάσει τη θέση της για το πώς θα γίνουν πιο ανταγωνιστικές οι ευρωπαϊκές τράπεζες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οραματίζεται ένα μοντέλο που μοιάζει με «καταρράκτη» ευθυνών. Στο πρώτο σκαλί, η ΕΚΤ δίνει γραμμή ρευστότητας στην προβληματική τράπεζα. Ως εγγύηση, η τράπεζα εκδίδει ένα ειδικό ομόλογο που εγγυάται το SRB. Αν η τράπεζα τελικά καταρρεύσει και τα ομόλογα μείνουν χωρίς αξία, το SRB θα αξιοποιήσει το δίχτυ ασφαλείας των 81 δισεκατομμυρίων ευρώ για να αποπληρώσει την ΕΚΤ. Αν χρειαστούν περισσότερα χρήματα, μπορεί να δανειστεί από τον κλάδο ή, εναλλακτικά, να στραφεί στον ESM, υπό την προϋπόθεση ότι η Ιταλία θα κυρώσει κάποια στιγμή τη νέα συνθήκη του ταμείου, που θα του επιτρέπει να λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας για το SRB.

Αν ούτε αυτό αρκεί, το βάρος μετατοπίζεται στην κυβέρνηση που στηρίζει τη διάσωση της τράπεζας. Αν δεν έχει τα μετρητά, η κυβέρνηση μπορεί να ζητήσει πιστωτική γραμμή από τον ESM. Και μόλις αποπληρωθεί η ΕΚΤ, τον λογαριασμό αναλαμβάνει τελικά ο τραπεζικός κλάδος, προστατεύοντας μακροπρόθεσμα τους φορολογούμενους.

 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΚΤ, το SRB και ο ESM αρνήθηκαν να σχολιάσουν το έγγραφο που διέρρευσε. Εκπρόσωπος του ευρωπαϊκού εκτελεστικού οργάνου πρόσθεσε, ωστόσο, ότι δεν είναι μυστικό πως οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξετάζουν το ζήτημα της ρευστότητας κατά την εξυγίανση, στο πλαίσιο της Έκθεσης για την Ανταγωνιστικότητα του Τραπεζικού Τομέα που αναμένεται να δημοσιευθεί τον Ιούλιο. Όπως σημείωσε, πρόκειται για μια μακροχρόνια και σημαντική συζήτηση, μέρος των προσπαθειών για μια πλήρως λειτουργική Τραπεζική Ένωση.

https://www.ieidiseis.gr